Krótkowzroczność, dalekowzroczność i astygmatyzm – czym się różnią i jak je skorygować?

Podstawowe rodzaje wad wzroku, z jakimi zgłaszają się pacjenci, to krótkowzroczność, dalekowzroczność, astygmatyzm oraz starczowzroczność. Zaburzenia te są powszechne i wynikają z prostej przyczyny – światło wpadające do oka jest przez jego struktury załamywane w nieprawidłowy sposób, co uniemożliwia wygenerowanie ostrego obrazu na siatkówce. Podejrzenie wady wzroku wymaga profesjonalnej konsultacji z optometrystą lub okulistą.

W pigułce

• Zaburzenia widzenia mogą wynikać z uwarunkowań genetycznych, czynników środowiskowych lub starzenia się organizmu.
• Objawy różnią się w zależności od schorzenia, jednak wspólnym mianownikiem dla wszystkich wad wzroku jest nieostre widzenie.
• Bezpieczne i skuteczne leczenie wad wzroku oferuje dziś laserowa korekcja wzroku oraz odpowiednia korekcja za pomocą okularów lub innowacyjnych soczewek kontaktowych.

Jak rozpoznać wadę wzroku i jakie są podstawowe rodzaje wad wzroku?

Każda wada refrakcji to nieprawidłowość układu optycznego oka, przez którą promienie świetlne nie skupiają się dokładnie na siatkówce. W rezultacie pacjent zauważa u siebie niewyraźne widzenie i szybkie męczenie narządu wzroku, którym może odrobinę pomagać mrużenie oczu.

Dla zdrowia oczu kluczowe znaczenie ma wczesna diagnoza, która jest możliwa dzięki przeprowadzaniu rutynowych badań refrakcji, np. przed podjęciem zatrudnienia lub w ramach kontroli.

Sprawdź, jak często warto badać wzrok.

Na ogólny stan zdrowia oczu wpływa nie tylko podłoże genetyczne, ale również czynniki środowiskowe, takie jak wielogodzinna praca przed ekranem monitora. Choć pacjenci często bagatelizują pierwsze symptomy, do wizyty w gabinecie optycznym powinny ich skłonić:

• nasilone trudności z widzeniem w nocy,
• narastające zmęczenie oczu,
• przewlekłe bóle głowy.

Warto również pamiętać, że u najmłodszych pacjentów wyraźnym sygnałem ostrzegawczym sugerującym anomalię widzenia potrafi być zez, wynikający z nieprawidłowego ustawienia gałek ocznych.

Czym różni się krótkowzroczność od dalekowzroczności?

W przypadku krótkowzroczności gałka oczna jest zbyt długa, przez co przedmioty w dali stają się rozmazane. Z kolei dalekowzroczność pojawia się wtedy, gdy gałka oczna jest zbyt krótka, co uniemożliwia ostre widzenie obiektów położonych blisko twarzy.

Krótkowzroczność (miopia)

Krótkowzroczność dotyka osób w każdym wieku, jednak najczęściej diagnozuje się ją w dzieciństwie i okresie dojrzewania. Proces ten jest ściśle związany ze wzrostem gałki ocznej oraz zmianą trybu życia na taki, który wymaga ciągłego skupiania wzroku na bliskich dystansach (czytanie, urządzenia elektroniczne).

Wada polega na tym, że promienie świetlne skupiają się przed siatkówką oka. Należy pamiętać, że wysoka krótkowzroczność (powyżej -6 dioptrii) zwiększa ryzyko powikłań i innych chorób oczu, w tym odwarstwienia siatkówki, które może prowadzić skrajnie nawet do ślepoty.

Dalekowzroczność (nadwzroczność)

Dalekowzroczność, inaczej nadwzroczność, jest stanem, w którym oko jest zbyt krótkie lub jego rogówka jest zbyt płaska. Wady tej nie można lekceważyć, chociaż u osób młodych niewielka nadwzroczność bywa często skutecznie maskowana przez zdolność akomodacji (oko napina mięśnie rzęskowe, by samodzielnie wyostrzyć obraz). Zjawisko to jednak mocno obciąża narząd wzroku, wywołując napięciowe bóle głowy.

Fizjologiczna nadwzroczność występuje u małych dzieci aż do wieku wczesnoszkolnego (7–8 lat). Oczekujemy, że przedszkolak ma wadę w okolicy +1.00. Oko rośnie wraz z dzieckiem, a wada wzroku ustępuje samoistnie – o ile nie jest zbyt wysoka wyjściowo i nie występują czynniki zaburzające wzrost lub budowę oka.

Co to jest astygmatyzm i czym się różni od prezbiopii?

Wielu pacjentów pyta w gabinetach, co wywołuje zniekształcenia obrazu mimo braku problemów z określeniem odległości. Mogą za to odpowiadać dwa stany: niezborność (czyli anatomiczny astygmatyzm) oraz naturalny proces starzenia organizmu znany jako prezbiopia.

Astygmatyzm (niezborność)

Astygmatyzm to specyficzna wada wzroku, w której krzywizna rogówki (rzadziej soczewki oka) ma asymetryczny, owalny kształt przypominający piłkę do rugby. Sprawia to, że światło załamuje się w dwóch różnych płaszczyznach pod innym kątem.

Pacjent z astygmatyzmem widzi zniekształcony obraz, może mieć podwójne widzenie, niezależnie od tego, czy czyta tekst z bliska, czy patrzy w dal. Nieskorygowany, większy astygmatyzm prowadzi do chronicznego zmęczenia, a objawy nasilają się zwłaszcza po zmroku w postaci oślepiającego rozbłysku (halo) wokół świateł mijanych samochodów.

Starczowzroczność (prezbiopia)

W przeciwieństwie do pozostałych wad wzroku starczowzroczność jest procesem w pełni fizjologicznym, na który wpływ ma wyłącznie wiek pacjenta. Pojawia się ona po 40.–45. roku życia. Z wiekiem soczewka oka traci swoją pierwotną elastyczność, uniemożliwiając płynną akomodację niezbędną do wyraźnego widzenia z bliska. Wymusza to na pacjentach charakterystyczne odsuwanie od siebie czytanego tekstu na odległość wyciągniętych ramion.

Bezpieczna korekcja wad wzroku – jak odzyskać ostrość widzenia?

Wyeliminowanie nieostrego widzenia jest podstawą komfortowego funkcjonowania w codziennym życiu. Dziś dostępnych jest kilka sprawdzonych sposobów na przywrócenie pacjentowi komfortu widzenia.

Okulary korekcyjne

Najmniej inwazyjną i najprostszą metodą niwelowania wad wzroku są okulary korekcyjne. Krótkowzroczność koryguje się przy wykorzystaniu szkieł wklęsłych, potocznie określanych jako minusy. Te szkła rozpraszają światło pod odpowiednim kątem, zanim dotrze ono do wnętrza gałki ocznej. Soczewki rozpraszające przesuwają punkt ogniskowania idealnie na siatkówkę. Z kolei nadwzroczność koryguje się szkłami skupiającymi, tzw. plusami.

Niezależnie od tego, czy ktoś cierpi na krótkowzroczność, czy nadwzroczność, może mieć astygmatyzm. Ważne, aby dobierać okulary dopasowane do wady wzroku – nie samodzielnie, a zgodnie z receptą optometrysty lub okulisty.

Dowiedz się, czym są okulary korekcyjne i komu są potrzebne.

Soczewki kontaktowe na astygmatyzm

Alternatywą dla tradycyjnych opraw są soczewki kontaktowe. Optyk musi odpowiednio zbadać oko i dopasować prawidłowe parametry do potrzeb gałki ocznej. Aby wyeliminować zniekształcenia u pacjentów z niezbornością, stosuje się specjalne soczewki na astygmatyzm, czyli soczewki toryczne, które posiadają różne moce łamiące w głównych przekrojach.

Okulary ochronne do komputera

Często zdarza się, że pomimo wrażenia nagłej utraty ostrości widzenia, po badaniu nie zostaje zdiagnozowana wada wzroku lub jest ona nieznaczna i nie wymaga noszenia okularów korekcyjnych na co dzień. W takiej sytuacji problemem jest najczęściej silne zmęczenie oka. Wielogodzinna, nieprzerwana praca przy komputerze i ciągłe wpatrywanie się w blisko położone ekrany prowadzą do skurczu mięśni rzęskowych, co objawia się przejściowym, sztucznym zamazywaniem obrazu.

Sprawdź, jak praca przy komputerze szkodzi oczom.

Jednym ze sposobów, żeby sobie pomóc, jest noszenie okularów do pracy przy komputerze z filtrem światła niebieskiego i powłoką antyrefleksyjną. Dzięki powłoce antyrefleksyjnej mogą zmniejszać odblaski i uczucie dyskomfortu. Przy pierwszych objawach związanych z pracą przy komputerze lepszym rozwiązaniem mogą być soczewki relaksacyjne lub okulary biurowe dla osób ze wczesną prezbiopią.

Jeśli diagnoza u specjalisty wykaże u Ciebie wadę refrakcji, te same parametry zmniejszające wpływ światła niebieskiego na wzrok mogą zostać bez problemu zastosowane również w okularach korekcyjnych.

Chirurgiczne leczenie wad wzroku

Dla pacjentów, którzy mają dość noszenia okularów korekcyjnych i soczewek, dobrym rozwiązaniem jest laserowa korekcja wzroku. Zabiegowi mogą poddać się osoby z wadami wzroku różnego stopnia, które są jednak w pełni stabilne(niezmieniającą się przez co najmniej 12 miesięcy).

Wykorzystanie nowoczesnych technologii, w tym precyzyjnego lasera femtosekundowego, pozwala na bezpieczne i bezbolesne przemodelowanie kształtu rogówki.

Rodzaje wad wzroku – najczęściej zadawane pytania

O autorze

Maciej Lach

Dyrektor sprzedaży - Dział soczewek

Kieruje Działem Soczewek w Optiblok Sp. z o.o., gdzie odpowiada za markę soczewek okularowych Visall oraz linię okularów ochronnych SafetyLine. Optometrysta — łączy wiedzę kliniczną o widzeniu z praktyką produkcyjną:…

Zobacz wszystkie publikacje autora